Rađanje većeg broja dece od proseka ili to da osoba uopšte nema dece povezano je sa kraćim životnim vekom i bržim biološkim starenjem u nedavnom istraživanju koje je predvodio tim sa Univerziteta u Helsinkiju u Finskoj.
Istraživači naglašavaju da nalaze ne treba tumačiti kao zdravstveni savet za pojedince. Pre je reč o povezanosti na nivou populacije koja se uklapa u novije teorije evolucione biologije, prenosi ScienceAlert.
Teorija „potrošnog tela“ (disposable soma), na primer, predlaže da su naši životi balans između reprodukcije i opstanka – ako se više resursa koristi za prvo, manje ih ostaje za drugo.
„Iz perspektive evolucione biologije, organizmi imaju ograničene resurse kao što su vreme i energija“, kaže biolog Mikaela Hukanen sa Univerziteta u Helsinkiju.
„Kada se velika količina energije ulaže u reprodukciju, ona se oduzima od mehanizama održavanja i popravke tela, što može skratiti životni vek.“
Dok su ranije studije pokazale da je veći broj dece povezan sa manjim bogatstvom kasnije u životu, većina prethodnih istraživanja bavila se samo jednom ili dve varijable posmatrane odvojeno – kao što su godine u kojima je žena dobila prvo dete ili ukupan broj dece.
Istraživači koji stoje iza ove nove studije napravili su sveobuhvatniju sliku istorije rađanja i smrtnosti, analizirajući podatke o 14.836 žena koje su sve bile bliznakinje (kako bi se smanjio uticaj genetskih faktora). Podskup od 1.054 učesnice takođe je procenjen prema markerima biološkog starenja.
Ove učesnice su razvrstane u sedam grupa, na osnovu broja žive dece koju su rodile i vremena kada su rađale.
Statistički gledano, osobe koje nisu rodile decu ili su bile u grupi sa najvećim brojem dece – u proseku 6,8 – imale su lošije rezultate kada je reč o biološkom starenju i riziku od smrtnosti.
Žene koje su decu dobile rano u životu takođe su pokazivale znakove bržeg biološkog starenja i kraćeg životnog veka, ali je ta razlika uglavnom nestala nakon što su istraživači uzeli u obzir druge faktore, poput konzumiranja alkohola i indeksa telesne mase (BMI). Međutim, rezultati za žene bez dece i žene sa velikim brojem dece ostali su isti i nakon uzimanja drugih faktora u obzir.
Najniži markeri biološkog starenja i rizika od smrtnosti zabeleženi su u grupi koju karakteriše prosečan broj dece – oko dvoje do troje – kao i kod onih koje su trudnoće imale otprilike između 24. i 38. godine.
Teorija „potrošnog tela“ ne objašnjava zašto je nemanje dece povezano sa lošijim ishodima. Istraživači sugerišu da varijable koje ovde nisu merene – poput već postojećih zdravstvenih stanja – mogu uticati i na rađanje i na zdravlje kasnije u životu.
„Osoba koja je biološki starija od svoje kalendarske starosti ima veći rizik od smrti“, kaže epigenetičarka Mina Olikainen sa Univerziteta u Helsinkiju. „Naši rezultati pokazuju da životni izbori ostavljaju trajni biološki trag koji se može meriti mnogo pre starosti.“
„U nekim našim analizama, rađanje deteta u mladim godinama takođe je bilo povezano sa biološkim starenjem. To takođe može biti povezano sa evolutivnom teorijom, jer prirodna selekcija može favorizovati raniju reprodukciju koja podrazumeva kraće ukupno vreme između generacija, čak i ako to nosi zdravstvene troškove povezane sa starenjem.“
Važno je imati na umu da ovi statistički podaci ne pokazuju direktan uzrok i posledicu, već samo povezanost u velikoj grupi ljudi. Ta povezanost može se koristiti za razvoj daljih bioloških istraživanja i za informisanje strategija javnog zdravlja.
Međutim, mnoštvo drugih faktora utiče i na životni vek i na biološko starenje, što istraživači posebno naglašavaju. Ovu studiju takođe treba posmatrati u kontekstu drugih istraživanja koja pokazuju koristi roditeljstva.
„Pojedinačna žena zato ne bi trebalo da razmatra promenu sopstvenih planova ili želja u vezi sa decom na osnovu ovih nalaza“, kaže Olikainen.
Istraživanje je objavljeno u časopisu Nature Communications.
IZVOR: N1 I FOTO: UNSPLASH
