Razlike u prezimenima između Srba iz Srbije i Srba iz drugih krajeva, nastale su uglavnom pod uticajem različitih istorijskih iskustava, u skladu sa narodnom tradicijom, dok su druge formirale strane vlasti.
Prezime koje nosimo često govori mnogo više o našem poreklu nego što na prvi pogled mislimo. Na prostoru Srbije i šireg Balkana posebno su rasprostranjena prezimena koja se završavaju na nastavke „ić“ i „ović“, a njihovo značenje vuče korene iz davne prošlosti i narodnih običaja.
Lingvisti objašnjavaju da su ovi nastavci nastali kao deo patronimskog sistema, odnosno imenovanja po ocu ili pretku, u vreme kada lična imena više nisu bila dovoljna za razlikovanje ljudi u zajednici.
Prezimena na „ić“ – znak potomstva
Sufiks „ić“ jedan je od najčešćih u srpskim prezimenima. Njegovo osnovno značenje je umanjenica, ali i oznaka pripadnosti – u prevodu, „sin od“ ili „potomak“. Tako su prezimena poput Jovanović, Petrović ili Markić prvobitno označavala decu ili potomke osobe čije je ime bilo Jovan, Petar ili Marko.
S vremenom, ova prezimena su se ustalila i postala stalna porodična imena, prenoseći se sa kolena na koleno.
Prezimena na „ović“ – jasna veza sa pretkom
S druge strane, nastavak „ović“ smatra se proširenim oblikom sufiksa „ić“ i često se tumači kao naglašenije isticanje porekla i roda. U narodnom tumačenju, prezime koje se završava na „ović“ ukazuje na „onoga koji pripada porodici tog i tog“.
Iako se u svakodnevnoj upotrebi razlika između „ić“ i „ović“ gotovo i ne pravi, istoričari jezika navode da je oblik „ović“ češće bio vezan za jasno definisane porodične loze i rodove.
Trag srednjeg veka
Ovakav način formiranja prezimena datira još iz srednjeg veka, kada se identitet pojedinca vezivao za porodicu, pretka i poreklo. Prezime je bilo način da se sačuva ime osnivača roda i potvrdi pripadnost zajednici.
Zanimljivo je da slični oblici postoje i u drugim kulturama – Englezi koriste nastavak „son“, Škoti „Mac“, dok su kod Rusa i drugih Slovena česti oblici „ov“ i „ev“.
Više od imena
Bez obzira da li se prezime završava na „ić“ ili „ović“, jedno je sigurno – ono predstavlja ličnu kartu porodične istorije, svedočanstvo o poreklu i tradiciji koja se prenosi generacijama.
U vremenu kada se identitet često gubi u savremenom načinu života, prezime ostaje tihi podsetnik na korene iz kojih potičemo.
Iako se smatra da prava srpska prezimena moraju da se završavaju na „ić“ to nije tačno. Mnoge ličnosti poznate u srpskoj istoriji, iz porodica rodom iz Srbije, nemaju prezimena na „ić“: Milutin Garašanin, Milojko Liješanin, Milivoje Blaznavac…
IZVOR: ŽENABLIC I FOTO: CHAT GPT
